Kroz bogate kompozicije prikazani su ključni trenuci njihove vladavine – ratovi i pobjede, politički savezi, osvajanja i dvorske svečanosti.
Galerija Srednje škole primijenjenih umjetnosti u Sarajevu od 9. do 20. marta “ugostit” će izložbu “Bosanski kraljevi – karakter dizajn i stilizacija vizuelnog prikaza” ilustratora, koncept dizajnera i animatora Emira Durmiševića kojeg domaća publika zna kao kreatora knjige “Kraljevi i kraljice Bosne”.
Publika će prvi put imati priliku vidjeti bosanske kraljeve na jednom mjestu…
Jer, rad Emira Durmiševića ne nastaje impulsivno niti površno. Iza svake ilustracije stoje mjeseci temeljnog istraživanja, proučavanja stručne literature u muzejima i bibliotekama, ali i konsultacije s historičarima i drugim ekspertima iz oblasti koje tematizira. Njegov umjetnički izraz oslanja se na činjenice – i upravo u toj sintezi znanja i kreativnosti leži snaga njegovih djela.
Posebno mjesto u njegovom opusu zauzima ciklus ilustracija nastao u okviru magistarskog rada pod nazivom “Bosanski kraljevi – karakter dizajn i stilizacija vizuelnog prikaza”. Riječ je o osam radova koji kroz snažan, narativni vizuelni jezik oživljavaju živote srednjovjekovnih vladara Bosne. Kroz bogate kompozicije prikazani su ključni trenuci njihove vladavine – ratovi i pobjede, politički savezi, osvajanja i dvorske svečanosti.
Durmišević ne krije da ga je motivirala činjenica da Bosna i Hercegovina još nema dovoljno savremenih i atraktivnih formi prezentacije vlastitog srednjovjekovnog naslijeđa. Njegov projekat zamišljen je kao doprinos promociji kulturne baštine, ali i lokalnog turizma, jer se u ilustracijama pojavljuju i prepoznatljive tvrđave i historijske lokacije.
U ciklusu su predstavljeni Tvrtko I Kotromanić, Stjepan Dabiša, Jelena Gruba, Stjepan Ostoja, Stjepan Ostojić, Tvrtko II Kotromanić, Stjepan Tomaš i Stjepan Tomašević – vladari koji su obilježili period od 1353. do 1463. godine. To je vrijeme uspona, političkih previranja i konačnog sloma srednjovjekovne bosanske države.
Zlatno doba Bosne vezuje se za vladavinu Tvrtka I, kada je država dosegla najveću teritorijalnu i političku moć.
Ipak, Durmišević podsjeća da i ostali vladari imaju značajno mjesto u regionalnoj historiji. Tako su, primjerice, bosanski vitezovi početkom 15. stoljeća ostavili snažan dojam na evropskim dvorovima, gdje su u hronikama opisivani kao hrabri i postojani ratnici. Posebnu pažnju privlači i lik Jelene Grube – žene koja je u srednjem vijeku samostalno vladala Bosnom, što je u tadašnjoj Evropi bila rijetkost.
Autentičnost ilustracija bila je jedan od ključnih izazova. Elementi odjeće, oružja i dvorskih detalja oslanjaju se na muzejske artefakte iz Bosne i Hercegovine, ali i iz Austrije, Njemačke i Italije, gdje je autor također istraživao građu. Njegov pristup otvara i šira kulturna pitanja – od porijekla prvih bosanskih kraljica do historijskih veza sa susjednim zemljama – podsjećajući koliko je bosanska srednjovjekovna historija bila umrežena u evropski kontekst.
Projekat “Kraljevi Bosne” mogao bi dobiti i novu dimenziju. Vizuelni identitet i tehnička priprema su, kako ističe autor, već završeni, ali za daljnju realizaciju potrebna je institucionalna i finansijska podrška. Ideja o digitalnoj aplikaciji ili kratkim animiranim serijalima, kroz koje bi djeca na moderan i vizuelno atraktivan način učila o vlastitim kraljevima, ostaje otvorena mogućnost.
Za Durmiševića, najveće priznanje nije samo estetska vrijednost rada, već činjenica da njegovi radovi komuniciraju i s onima koji dobro poznaju srednji vijek, ali i s publikom koja tek ulazi u svijet bosanske historije. Upravo u toj dostupnosti – između nauke i umjetnosti – leži potencijal da priča o bosanskim kraljevima dobije novo, savremeno poglavlje.